ระบบสารสนเทศชุมชน เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ภายใต้กรอบแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ "ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง" ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และกระแสพระราชดำรัส "เข้าใจ เข้าถึงพัฒนา" เป็นหลักการสำคัญที่สามารถนำมาใช้ในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนได้ โดยเริ่มจากความ "เข้าใจ" คือการมีข้อมูล สารสนเทศ และความรู้ที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาชุมชน "เข้าถึง" คือการเข้าถึงความจริงของปัญหาในชุมชน และ "พัฒนา" คือการที่สามารถพัฒนาชุมชนได้อย่างยั่งยืน
ความหมายและหลักการของระบบสารสนเทศชุมชน
ระบบสารสนเทศชุมชน (Community Informatics : CI) คือ ระบบข้อมูล สารสนเทศ และความรู้ที่มุ่งเน้นในการสร้างประชาสังคม ให้สามารถบริหารจัดการตนเองแก้ปัญหาต่างๆ ในชีวิตประจำวันเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น รวมถึงการสนับสนุนการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICTs) เป็นเครื่องมือที่สำคัญในการขับเคลื่อนให้ชุมชนสามารถบรรลุเป้าหมายของการพัฒนาในด้านต่างๆ เช่น ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม และความแตกต่างทางด้านวัฒนธรรม
องค์ประกอบของระบบสารสนเทศของชุมชน ประกอบด้วย 2 ส่วน ดังนี้
1. ระบบสารสนเทศ (Information System) หมายถึง กลุ่มของระบบงานที่ประกอบไปด้วยระบบคอมพิวเตอร์และเครื่องมือ (Hardware & Equipment) ระบบโปรแกรมข้อมูลและสื่อต่างๆ (Software & Multimedia) และระบบเทคโนโลยีและการสื่อสาร (Technology & Communication) ที่ทำหน้าที่ในการสร้าง รวบรวม ประมวล เป็นต้นเพื่อใช้ในการวางแผน การพัฒนา และการตัดสินใจ เป็นต้น
2. ข้อมูลชุมชน (Community profiling) ประกอบด้วย (1) ข้อมูลสถิติด้านประชากร (Statistical data) คือ ข้อมูลประชากรและที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลประชากร ได้แก่ รายได้และอาชีพ การศึกษา เป็นต้น ซึ่งข้อมูลส่วนนี้ได้มาจากการสำรวจและปรับปรุงให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลาโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (2) ข้อมูลสารสนเทศด้านเศรษฐกิจ และสังคม (Socio-economic information) ได้แก่ ผลิตภัณฑ์มวลรวม ประเภทของธุรกิจในชุมชน การให้บริการในชุมชน กฎหมาย กฎระเบียบของชุมชน เป็นต้น (3) ข้อมูลปัญหาในท้องถิ่น (Local issues) ได้แก่ การด้อยพัฒนา การว่างงาน คนยากจน เป็นต้น และ (4) มุมมองของชุมชน (Residents viewpoints) ได้แก่ จดหมายประกาศ หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น และวิทยุชุมชน ข้อมูลจากกลุ่มบุคคล ข้อมูลที่ไม่เป็นทางการที่ได้จากการสังเกต เช่น ในร้านอาหาร เป็นต้น
บทสรุป
เมื่อพิจารณาระบบสารสนเทศชุมชนในแง่มุมของหลักการ องค์ประกอบ ขั้นตอนการออกแบบการพัฒนาระบบฯ และแนวทางในการประเมินผลแล้วพบว่าระบบสารสนเทศชุมชนนั้นก็คือระบบสารสนเทศแบบหนึ่งที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนโดยชุมชนเอง แต่ในปัจจุบันคอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตมีการใช้งานอย่างกว้างขวางครอบคลุมทุกภาคส่วน รวมถึงในชุมชน จึงส่งผลให้ระบบสารสนเทศชุมชนได้ปรับวิธีการทำงานไปสู่ดิจิทัล (Digital) มากขึ้น
ดังนั้น การนำระบบสารสนเทศชุมชนมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชน ภายใต้กรอบแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนและกระแสพระราชดำรัส "เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา" จึงเป็นความท้าทายที่จะนำองค์ความรู้หรือศาสตร์ที่ได้ริเริ่มมาจากต่างประเทศมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในบริบทของประเทศ ไทย จึงเกิดคำถามสำคัญว่า ระบบสารสนเทศชุมชนเพื่อการพัฒนายั่งยืนในบริบทของสังคมไทยนั้นควรมีหน้าตาเป็นอย่างไร? เป็นคำถามที่นักวิจัยทางด้านสารสนเทศ นักวางแผน และประชาชนในชุมชนควรร่วมกันหาคำตอบ
ที่มา
เผด็จ จินดา. (2553, มกราคม-เมษายน). ระบบสารสนเทศชุมชนเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน.
สารสนเทศศาสตร์. 28(1), 93-105.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น